Najwyższe szczyty Gór Świętokrzyskich - trasy i wysokości

Najwyższe szczyty Gór Świętokrzyskich nie imponują wysokością, ale potrafią zaskoczyć kamienistymi grzbietami, gołoborzami i bardzo starą przyrodą. Najważniejsza jest Łysica, jednak region ma znacznie więcej ciekawych wzniesień, od Szczytniaka po miejską Karczówkę. Poniżej porządkuję wysokości, pokazuję najciekawsze trasy i podpowiadam, jak zaplanować wycieczkę bez przeceniania łatwego na pierwszy rzut oka terenu.

Łysica pozostaje najważniejszym celem wędrówki

Łysica to najwyższy szczyt Gór Świętokrzyskich i jednocześnie jeden z punktów Korony Gór Polski. W materiałach turystycznych można spotkać wysokość 612 albo 614 m n.p.m. Różnica wynika z przyjętych pomiarów i sposobu oznaczania wierzchołków, dlatego w praktyce najlepiej zapamiętać, że najwyższy punkt Łysogór znajduje się na poziomie około 614 metrów.

Łysica ma dwa wierzchołki. Wyższy, wschodni, bywa określany jako Skała Agaty, natomiast drugi znajduje się w pobliżu charakterystycznego kamiennego krzyża. Sam wierzchołek nie oferuje szerokiej panoramy, ponieważ otacza go las, ale właśnie to odróżnia tę górę od popularnych szczytów widokowych w Beskidach czy Sudetach.

Najbardziej rozpoznawalnym elementem podejścia są gołoborza, czyli rumowiska skalne powstałe w wyniku procesów wietrzenia. Na wilgotnych kamieniach łatwo stracić równowagę, więc krótkiej trasy nie należy traktować jak spaceru po miejskim parku. Dobre buty z twardszą podeszwą robią tu większą różnicę niż kijki trekkingowe.

Najlepsze wejście na Łysicę

Najpopularniejszy wariant zaczyna się w Świętej Katarzynie. Czerwony szlak prowadzi przez las, obok kapliczki św. Franciszka i źródełka, a później wyraźnie nabiera wysokości. Odcinek do szczytu ma około 2,5 km i zwykle zajmuje od 45 do 60 minut.

To dobra trasa na pierwszy kontakt z regionem, także dla rodzin ze starszymi dziećmi. Ja poleciłabym jednak zaplanować spokojne tempo, ponieważ kamienisty fragment pod szczytem męczy bardziej, niż sugeruje niewielka wysokość góry.

Łysa Góra łączy szczyt, gołoborze i historię

Drugim ważnym wzniesieniem jest Łysa Góra, mierząca 595 m n.p.m. Nazwa Święty Krzyż odnosi się przede wszystkim do klasztoru i sanktuarium znajdujących się na szczycie, natomiast geograficznie góra bywa nazywana Łyścem. To częste źródło nieporozumień, zwłaszcza gdy ktoś planuje trasę, chcąc zdobyć dwa najwyższe punkty regionu.

Łysa Góra jest mniej zalesiona w rejonie szczytu, a największą atrakcją pozostaje gołoborze im. Romana Kobendzy z galerią widokową. Przy dobrej widoczności można zobaczyć szeroki krajobraz Wyżyny Kieleckiej. Widok jest znacznie ciekawszy niż panorama z samej Łysicy, dlatego przy krótkim pobycie w regionie często wybrałabym właśnie ten cel.

Na szczycie czekają także zabudowania klasztorne, Muzeum Przyrodnicze Świętokrzyskiego Parku Narodowego i miejsca związane z dawnymi kultami. Dzięki temu wycieczka na Łysą Górę nie ogranicza się do zdobycia wysokości. To połączenie przyrody, geologii i historii, które dobrze sprawdza się również podczas rodzinnego zwiedzania.

Skąd wejść na Łysą Górę

• Huta Szklana - najkrótsza i łagodna droga, około 1,6 km oraz 45-60 minut marszu.
• Nowa Słupia - podejście o długości około 1,7 km, również zajmujące zwykle 45-60 minut.
• Święta Katarzyna - wariant dla osób, które chcą połączyć Łysicę, Kakonin, Łysą Górę i dalszą wędrówkę przez Łysogóry.

Najkrótsze wejście nie zawsze oznacza najbardziej satysfakcjonujące. Trasa z Huty Szklanej jest wygodna, ale jeśli mam więcej czasu, wolę przejść dłuższy odcinek przez las i połączyć szczyt z wizytą na Świętym Krzyżu.

Najwyższe wzniesienia tworzą znacznie dłuższą listę

Góry Świętokrzyskie to nie tylko Łysica i Łysa Góra. Regionalna odznaka Korona Gór Świętokrzyskich obejmuje 28 najwyższych szczytów poszczególnych pasm i grzbietów. Nie wszystkie są wysokie ani spektakularne, ale właśnie dzięki nim można odkryć spokojniejsze, mniej oblegane części regionu. Jeśli ktoś chce zdobywać kolejne punkty bez wielogodzinnych podejść, ta lista jest bardzo dobrym pomysłem na weekendowe wycieczki. Szczytniak wyróżnia się wysokością i leśnym charakterem, Klonówka leży blisko Kielc, a Karczówka pozwala połączyć krótki spacer z miejskim zwiedzaniem.

Trasy warto dobierać do celu, nie tylko do wysokości

Najbardziej ambitny jednodniowy wariant prowadzi ze Świętej Katarzyny przez Łysicę, Kakonin i Łysą Górę w kierunku Trzcianki. Całość ma około 18 km i zajmuje mniej więcej 5 godzin samego marszu. Po doliczeniu przerw, oglądania gołoborzy i zwiedzania klasztoru trzeba przeznaczyć na nią praktycznie cały dzień.

Na krótszą wycieczkę wybrałabym jedną z dwóch tras. Wejście ze Świętej Katarzyny na Łysicę daje klasyczny kontakt z Łysogórami, natomiast podejście z Huty Szklanej na Łysą Górę jest prostsze logistycznie i prowadzi od razu do atrakcji historycznych oraz galerii widokowej.

Osoby szukające spokojniejszego krajobrazu mogą skierować się w stronę Bukowej Góry, Radostowej albo Kamienia Michniowskiego. Te miejsca pokazują, że region nie kończy się na dwóch najbardziej znanych wierzchołkach. Trzeba jednak sprawdzić przebieg szlaku na aktualnej mapie, bo nie każdy punkt z regionalnej korony ma wyraźną kulminację czy rozległy widok.

Przeczytaj również: Pieniny w jeden dzień - najlepsze atrakcje i gotowe trasy

Jak ocenić trudność

Pod względem wysokości są to góry dostępne dla początkujących, ale trudność wycieczki wynika z czegoś innego. Najbardziej odczuwalne bywają nierówne kamienie, błoto, śliskie korzenie i długość trasy, zwłaszcza po opadach.

• Na Łysicę wystarczą wygodne buty trekkingowe, woda i odzież przeciwdeszczowa.
• Na całodzienną trasę przez oba główne szczyty warto zabrać co najmniej 1,5-2 litry wody na osobę oraz jedzenie.
• Przy krótkim dniu nie należy zaczynać długiego przejścia późnym popołudniem, ponieważ leśne odcinki szybko tracą światło.
• W zimie i po oblodzeniu kijki oraz raczki mogą znacząco poprawić bezpieczeństwo.

Praktyczne zasady zwiedzania parku w 2026 roku

Za wejście na oznakowane szlaki Świętokrzyskiego Parku Narodowego w 2026 roku zapłacimy 11 zł za bilet normalny lub 5,50 zł za ulgowy. Osobno płatna jest galeria widokowa na gołoborzu na Łysej Górze, gdzie bilet normalny kosztuje 14 zł, a ulgowy 7,50 zł. Dostępny jest też pakiet łączony za 18,50 zł w wariancie normalnym z galerią na bilecie ulgowym.

Przed wyjazdem sprawdziłabym aktualny cennik i komunikaty parku, szczególnie jeśli planuję wizytę poza sezonem. Część ścieżek edukacyjnych, między innymi dojścia na przełęcz Hucką i św. Mikołaja, jest udostępniana sezonowo, zwykle od 1 kwietnia do 31 października.

Park można zwiedzać wyłącznie po oznakowanych szlakach i w miejscach udostępnionych turystom. Z psem wolno wejść tylko na wybrane odcinki, między innymi na fragment czerwonego szlaku Huta Szklana-Łysa Góra biegnący wzdłuż drogi asfaltowej oraz na ścieżkę pieszo-rowerową między Świętą Katarzyną a Podgórzem. Na większości szlaków obowiązuje zakaz wprowadzania psów.

Najczęstszy błąd początkujących polega na zabraniu zbyt lekkiego obuwia. Niskie góry nie oznaczają idealnie równej nawierzchni, a kamieniste odcinki Łysogór po deszczu potrafią być bardziej wymagające niż dłuższa, ale łagodna trasa w innych pasmach.

Od którego szczytu zacząć własną koronę

Jeśli mam wybrać jeden punkt na pierwszą wycieczkę, postawiłabym na Łysicę ze Świętej Katarzyny. Trasa jest krótka, dobrze rozpoznawalna i pozwala zobaczyć najważniejszy przyrodniczy symbol regionu bez organizowania całodziennej wyprawy.

Na drugi dzień najlepiej zostawić Łysą Górę z galerią nad gołoborzem i klasztorem na Świętym Krzyżu. Dopiero później warto sięgnąć po mniej znane punkty regionalnej korony, wybierając je według długości trasy, dojazdu i atrakcji po drodze, a nie wyłącznie według liczby metrów nad poziomem morza.

To właśnie jest największa zaleta świętokrzyskich szczytów. Nie wymagają alpinistycznych umiejętności, ale dają wiele okazji do uważnej, krajoznawczej wędrówki, w której równie ważne jak zdobycie wysokości są las, skały, historia i cisza poza głównymi trasami.